Home

Geokoepels

Voor toekomstig gebruik van de ondergrond zien we een verschuiving van uitsluitend delfstoffenwinning in de richting van ruimtebenutting. In stevige zand- en kleilagen zouden koepelvormige structuren kunnen worden aangelegd: geokoepels. Het gaat om ruimten met een halfbolvormige bovenkant en een vlakke onderkant. Verticale schachten verbinden ze met het aardoppervlak en tunnels leggen onderlinge verbindingen tussen de koepels.

Om traditionele ondergrondse functies als parkeergarages, tunnels en funderingen niet te belemmeren, is de aanleg van geokoepels op diepten van honderd tot vijfhonderd meter gedacht. De koepelvormige daken zorgen voor gewelfwerking, die zware ondersteuning of fundering overbodig maakt. De betonnen, of van verbeterde kunststof gemaakte daken, hebben onder meer als taak het grondwater te keren en de grondwaterdruk te verminderen.

Geokoepels. De ruimte in een nieuw daglicht. Nominatievoorstel voor de prijsvraag 'Morgen de Ruimte' © Ingenieursbureau Amsterdam, april 2001

Veel functies die aan het oppervlak veel ruimte innemen of die het leefklimaat verstoren, zouden in dergelijke koepels plaats kunnen vinden. Zo'n geokoepel zou onder Den Haag bijvoorbeeld de Koninklijke Bibliotheek en het Rijksarchief kunnen huisvesten. Op 300 meter diepte is de temperatuur daar constant 18 ŗC en er heerst een relatieve luchtvochtigheid van 55%. Dit zijn uitstekende omstandigheden voor een dergelijke toepassing en de jaarlijkse energierekening is bijna verwaarloosbaar.

Ook diverse industriele productieprocessen zouden in geokoepels ondergebracht kunnen worden. Een extra uitdaging om de energie- en afvalkringloop daadwerkelijk sluitend te krijgen. De ondergrond van de Betuwe zou netwerken van kassenkoepels kunnen bevatten. Ook sociale functies als amusementscentra, zwembaden, megabioscopen en pretparken zouden in geokoepels een plaats kunnen krijgen.

Talloze vragen moeten nog beantwoord worden voordat de eerste geokoepel een feit zal zijn: over constructies, optimaal ontwerp, uitvoeringstechtnieken en veiligheid, maar ook vragen over de gevolgen van een dergelijke grote ingreep op het bodem- en grondwatersysteem. De voordelen zijn echter op voorhand al duidelijk: ruimtebesparing aan het aardoppervlak, aanzienlijke energiebesparing door het constante klimaat, het transportvoordeel vanwege het ontbreken van bovengrondse beperkingen, en de milieuverdiensten door de sluitin van kringlopen. Het concept Geokoepels is in mei 2002 bekroond met de Morgen de Ruimte Prijs.