Home

Vuursteen

Een van de oudste delfstoffen die mensen gebruikten is vuursteen. Vuursteen is gesteente dat voorkomt in kalkgesteente. Deze relatief goed bewerkbare steensoort wordt vanaf het Paleolithicum gebruikt voor het maken van werktuigen. Tot het midden van de 19e eeuw is vuursteen nog in gebruik geweest voor het maken van vonken in musketten.

Prehistorische vuursteenwinning

In 1881 ontdekte de Belgische archeoloog Marcel de Puydt de prehistorische vuursteenmijn in Rijckholt. De mijn in de oostelijke dalwand aan de Maas was vermoedelijk de belangrijkste winplaats van vuursteen in Zuid-Limburg. De vuursteen komt voor in banken in de Kalksteen van Lanaye en werd vierduizend voor Chr. in het Neolithicum gedolven. De delvers gebruikten het om er gebruiksvoorwerpen voor de jacht en de vlees- en akkerbewerking van te maken. In heel Zuid-Limburg heeft vuursteenwinning in ongeveer tweeduizend mijnschachten plaatsgevonden. Waarschijnlijk heeft de vroegere mijnbouw daar in totaal zon twintig ton vuursteen opgeleverd. Dat was genoeg grondstof voor miljoenen gebruiksvoorwerpen. Uit archeologisch onderzoek bleek dat deze voorwerpen tot op honderden kilometers afstand, tot in Duitsland en Frankrijk, zijn verhandeld en gebruikt.

Prehistorische mijngang in de vuursteenmijnen van Rijckholt. In de pilaar is de ontgonnen vuursteenbank (Kalksteen van Lanaye) zichtbaar, © Felder en Bosch

Hedendaags gebruik van vuursteen

Tegenwoordig wordt vuursteen gebruikt voor de vervaardiging van schuurpapier, wegbedekking en voor het bekleden van trommels die zand of porseleinaarde malen. De ruwheid geldt daarbij als belangrijkste kwaliteitsparameter. Deze hangt af van de combinatie van hardheid en hoekigheid. De hardheid van natuurlijke materialen drukken we uit op een schaal van één (talk) tot tien (diamant).Vuursteen heeft op deze schaal een hardheid van zeven.

In verhouding tot de huidige marktvraag is de geologische voorraad aan vuursteen bijzonder groot. Tot een diepte van vijftig meter beneden het aardoppervlak bedragen deze vele miljoenen tonnen. Vuursteen winning vindt tegenwoordig plaats in twee groeven nabij Maastricht: ENCI en 't Rooth. Na de winning van het vuursteen wordt het vermalen tot verschillende grofheidsfracties. De Nederlandse vuursteenproductie bedraagt ongeveer tweeduizend ton per jaar.

Meer weten?

Klik voor meer informatie over vuursteen op een van de onderstaande artikelen.

Wat is vuursteen?

Hoe ontstaat vuursteen eluvium?