Home

Grind

Grind bestaat uit grove afbraakproducten van gesteenten met een korrelgrootte tussen de 2 en 63 milimeter. Het is een essentiėle component voor de productie van betonmortel en betonwaren. Samen met keileem is grind het grofste sediment in de Nederlandse ondergrond. In de natuur komt grind voor in combinatie met zand, silt en klei en grovere componenten, zoals stenen en keien. De kwaliteit van grind, en daarmee de waarde van grind als grondstof, hangt af van de grootte, samenstelling en vorm van de grindcomponenten.

Grind in de Nederlandse ondergrond

Riviergrind komt alleen voor in de bovenstroomse delen van rivieren. Daar waren de stroomsnelheden hoog genoeg om de relatief zware componenten te kunnen verplaatsen. De Eridanos, de Rijn en de Maas waren de belangrijkste rivieren die vanuit het noord- en zuidoosten het Noordzeebekken in stroomden. De grootste Nederlandse grindvoorraden liggen daarom in Limburg, vooral in de Roerdalslenk. In oostelijk Brabant komen in de Roerdalslenk tot een diepte van 25 meter dikke grindhoudende pakketten voor in de Formatie van Beegden. Onder een afdekpakket van 30 tot 80 meter bevinden zich daar nog dikke grindhoudende pakketten van de Formatie van Sterksel.

Grind © TNO-NITG

Ten zuiden van de Roerdalslenk komt grind voor in de Zuid-Limburgse Maasterrassen. Dit zijn plateauvormige voorkomens van beperkte omvang. Ze corresponderen met perioden van relatieve stilstand die zich tijdens het Kwartaire insnijdingsproces van de Maas voordeden. Deze grindterrassen bereikten dikten van enkele meters tot maximaal vijftien meter. Het grind bevindt zich daar meestal boven de grondwaterspiegel. De grindterassen bevatten vaak ingespoelde klei- en bodemresten.

Noordelijk van de Roerdalslenk liggen grindhoudende sedimenten in de ondergrond van de Achterhoek, het IJsseldal, het noordelijk deel van de Noordoostpolder en in het aangrenzende deel van het IJsselmeergebied. Tenslotte zijn door het landijs aangevoerde grindvoorkomens bekend van het noorden van ons land en lokaal op de Noordzee.

Grind uit alle richtingen in de Noordzee

Het Nederlands deel van de Noordzee is niet erg rijk aan grind ondanks dat rivieren, landijs en de zee vanuit allerlei richtingen voor aanvoer van sediment hebben gezorgd. De oudste grindhoudende lagen zijn hier in het Vroeg-Pleistoceen (1,81 miljoen tot 850.000 jaar geleden) aangevoerd door voorlopers van de Duitse rivieren Elbe, Weser en Ems (Eridanos). Deze liggen op diepten van enkele tientallen meters ten westen van de Noord-Hollandse kust en ten noorden van de Waddeneilanden. Daarna hebben de Rijn en Maas hun delta's vooral ten westen van de kust van Noord- en Zuid-Holland opgebouwd. Daar liggen dikke grindhoudende lagen op 5 tot 10 meter onder de zeebodem. Deze lagen zijn mogelijk geschikt voor de winning van grof zand voor de betonindustrie. In het zuiden zorgde de Schelde voor de aanvoer van enig fijn grind ten westen van de Zeeuwse kust.

Geologische voorkomens van dikkere (> 5m) sedimentpakketten matig grof tot uiterst grof zand in Nederland en op het Nederlands deel van de Noordzee tot een diepte van 30 meter © Ministerie Verkeer en Waterstaat, 2001

In het uiterste zuiden van ons deel van de Noordzee ligt grind op enige meters onder de zeebodem op kleilagen uit het Tertiair (65 tot 2,6 miljoen jaar geleden). De herkomst van dit grind is nog niet geheel duidelijk. Mogelijk is het achtergebleven na erosie van eerder afgezette sedimenten. Ook met het landijs werd ongeveer 150.000 jaar geleden vanuit Scandinaviė grindhoudend zand naar de Noordzee gebracht. Dat ligt nu in grof, grindhoudend zand ten westen van de Waddeneilanden en voor de kust van Noord-Holland. Ten westen van de Waddeneilanden ligt dit grind direct op de zeebodem en staat dit gebied bij vissers bekend als de Texelse Stenen. In de volgende ijstijd kwam het landijs tussen 20.000 en 15.000 jaar geleden uit een heel andere richting en bedekte van het westen afkomstig ijs het noordwestelijk deel van onze Noordzee. Het daarmee aangevoerde grind ligt In het gebied van de Klaverbank op de zeebodem.

Meer weten?

Klik voor meer informatie over grind op een van de volgende artikelen.

Gesteenten in Nederland