Home

De duinen als zeewering

De zeereep is de duinstrook die direct aan het strand grenst. Deze strook heeft in de eerste plaats zeewering als functie.

De zeereep moet voorkomen dat West-Nederland onder water loopt. Het is een kwetsbaar deel van de duinen: de wind is er krachtig en er wil weinig groeien. De zeereep moet echter wel de klappen van de golven opvangen. Eeuwen lang heeft men geprobeerd om de zeereep tegen wind en golven te beschermen door helm of rietschermen te planten. Deze schermen moesten zand invangen en de zeereep beschermen. De invloed van de golven probeerde men tegen te gaan door dammen of palenrijen aan te leggen die loodrecht de zee in staken. Hiermee hoopte men de kracht van de golven breken. Na stormschade en grote kustafslag werd de zeereep weer vlak geschoven met bulldozers en er werd van de zeereep weer een nette zanddijk gemaakt.
Inmiddels is gebleken dat deze manier van kustverdediging niet werkt. Steeds meer duingebied ging verloren en ook dorpen werden bedreigd door kustafslag. Daarbij had ook de natuur veel te lijden van deze manier van kustverdediging. Grote delen van het duingebied gingen verloren door kustafslag of verdwenen onder het zand dat door bulldozers tot dijken werd gevormd. In de zeereep zelf was weinig ruimte voor natuur. Elk stukje kaal zand werd onmiddellijk ingeplant met helm, waardoor andere planten geen kans kregen.

In de jaren†tachtig zijn nieuwe methoden ontwikkeld voor de kustverdediging. Methoden die meer rekening houden met natuurlijke kustprocessen en meer ruimte geven aan de natuur. Tegenwoordig spuit men meestal extra zand op het strand om de kracht van de golven te breken en zandverliezen aan te vullen (zgn. zandsuppleties). Het planten van helm of rietschermen is dan niet meer nodig, waardoor de zeereep er weer natuurlijker uit ziet, met stuifkuilen en 'blanke', stuivende duintoppen. Soms zorgt de wind ervoor, dat uit het opgespoten zand weer nieuwe duintjes worden gevormd. Het opgespoten zand zorgt tegelijk voor verse aanvoer van kalk in het duingebied. Zo werkt men de verzuring een beetje tegen.
Deze nieuwe methoden voor de kustverdediging maakt het ook mogelijk om gaten toe te staan in de zeereep. Hierdoor ontstaat een zgn. 'gekerfde' zeereep met allerlei overgangen tussen land en zee. Deze overgangen vormen weer interessante leefgebieden voor allerlei planten en dieren. De kerf bij Schoorl is hier een mooi voorbeeld van. Het brede duingebied achter de kerf zorgt voor voldoende veiligheid van het achterland.

Zandsuppletie door het opspuiten van zand
Zandsuppletie door het opspuiten van zand

De duinen zijn ontstaan in een periode dat er zand uit zee naar het strand werd getransporteerd. Dit gebeurde door natuurlijke processen van zeestromingen, eb- en vloedbewegingen en golfslag. Op het strand werden uit dat zand duintjes gevormd door een samenspel tussen wind en plantengroei.
Rijkswaterstaat probeert sinds enkele jaren dit natuurlijke proces te imiteren door met zandhopperzuigers zand uit de Noordzee naar de kust te transporteren. Dit zand wordt op het strand gespoten of vlak voor de kust in zee gelegd. De functie van dit zand is het breken van de golfslag en het compenseren van de erosie van de kust. Het zand vormt een buffer voor de sluipende erosie van de kust en vangt de ergste klappen op bij stormen. Met deze methode van kustverdediging wordt op enigszins natuurlijke wijze het strand op zijn plaats gehouden en wordt schade aan de kustdorpen en het duingebied voorkomen.
Voor de natuur heeft deze methode van kustverdediging grote voordelen. Door de aanvoer van zand wordt voorkomen, dat grote arealen duingebied in zee verdwijnen. Tevens wordt het zwaartepunt van de bestrijding van kusterosie verschoven van het land naar zee. Hierdoor ontstaat in het duingebied meer ruimte voor de natuur. Het duingebied mag weer stuiven en er mogen gaten ontstaan in de zeereep. Hierdoor komt het landschap weer in beweging en ontstaat ruimte voor bijzondere planten en dieren. Voorbeelden hiervan zijn de Blauwe zeedistel (een beschermde plantensoort), de Zeewolfsmelk en de Zeewinde. De bloemen van de Blauwe zeedistel geven nectar en worden bezocht door de zeldzame Harkwesp en de Kleine parelmoervlinder.