Olifanten

 Feiten en cijfers

AFRIKAANSE OLIFANT

• Wetenschappelijke naam: Loxodonta africana
• Leefgebied: savanne of bos (bosolifant kleiner dan savanneolifant)
• Aantal: ongeveer 500.000
• Schouderhoogte: tot 4 meter
• Gewicht: tot 7000 kilo
• Grootste bedreiging: jacht

Kenmerken:

• Kruin: rond voorhoofd, geen bult op kop
• Oor: erg groot. Het oor vanaf de zijkant gezien is zo groot als de kop; de vorm lijkt een beetje op Afrika
• Slagtand: mannetjes en vrouwtjes hebben slagtanden (de mannen de grootste). Hoe ouder de olifant, hoe groter de tanden
• Slurf: hangende slurf, erg rimpelig
• Slurfpunt: twee 'vingers'
• Kies met ruitjespatroon
• Rug: rechte tot holle rug (bult bij schouders en billen). Komt door uitsteeksels aan de nekwervels en de achterste rugwervels

AZIATISCHE OLIFANT
Feiten en cijfers:

• Wetenschappelijke naam: Elephas maximus
• Leefgebied: bos
• Aantal: ongeveer 40.000
• Schouderhoogte: tot 3,35 meter
• Gewicht: tot 5400 kilo
• Grootste bedreiging: ontbossing

Kenmerken:

• Kruin: op zijn voorhoofd twee bulten (uitgroeisels van de schedel)
• Oor: kleinere oren dan de Afrikaanse olifant (maar groter dan jij). Zijn oor is vanaf de zijkant gezien een stuk kleiner dan de kop; de vorm lijkt een beetje op India (driehoekig)
• Slagtand: Alleen mannetjes hebben slagtanden (en niet eens allemaal)
• Slurf: Gladde slurf (als hij naar beneden hangt)
• Slurfpunt: Eén 'vinger', kan daar overigens ook prima kleine voorwerpen mee pakken
• Kies met rechte ribbels (als ribbelkarton)
• Rug: Bolle rug. Komt door uitsteeksels op de middelste rugwervels
• Hoe jonger, hoe hariger

Lange tanden

De slagtanden zijn de trots van de olifant. Niet alle olifanten hebben trouwens slagtanden. Bij de vrouwtjes van de Aziatische olifant zijn de slagtanden zo klein dat je ze nauwelijks kunt zien. Maar bij de Afrikaanse olifant hebben vrijwel alle dieren slagtanden. Hoe ouder ze zijn hoe groter. De tanden groeien namelijk altijd maar door. Ongeveer 17 centimeter per jaar. Dat is tien meter in een olifantenleven. Olifanten met tanden van tien meter zul je echter nooit zien. De tanden worden gebruikt om te graven, schors van boomstammen los te wrikken en andere klussen.

De handigste neus

Wat een olifant pas echt een olifant maakt, is natuurlijk de slurf. Wat een handig apparaat! Een olifant gebruikt hem voor van alles en nog wat. Als neus natuurlijk, maar ook als hand, als stofzuiger, douche, knuppel, graafmachine, vliegenmepper, trompet, snorkel, noem maar op.

Groooote honger

De belangrijkste bezigheid van een olifant is eten. Dan komt eten en nog eens eten. Ongeveer 18 uur per dag is hij er mee bezig. Tot 200 kilo per dag. Allemaal plantaardige kost: gras, boomschors, takken, bladeren. Overigens is elk hapje uitgekiend. Olifanten weten precies wat ze nodig hebben om gezond te blijven. Soms is dat een flinke hap zoute aarde voor de broodnodige mineralen. Ze weten precies waar ze dat moeten halen. In Kenia is bijvoorbeeld een grot van honderden meters diep die door olifanten is gegraven. Met hun slagtanden! Drinken doen olifanten dagelijks. Liefst in een keer voor de hele dag: zo'n 20 emmers. Ze zuigen hun slurf vol en laten het vervolgens weer terug stromen in hun mond. Dus niet als een rietje. Altijd nog slokken van een liter of tien.

Leefgebied

De Aziatische olifant leeft in de bossen in het zuiden van Azië. Vroeger kwam hij voor in een veel groter gebied. Maar er is veel bos verdwenen en dus is het leefgebied van de Aziatische olifant kleiner geworden. Hij komt nu nog voor in bosgebieden die verspreid liggen van India tot Borneo.

Voedsel

De Aziatische olifant is een planteneter. Hij is wat je noemt een grote eter, want 150 kilo op een dag is geen uitzondering. Hij is bovendien erg kieskeurig en eet lang niet alles wat groen is. Hij legt soms grote afstanden af om bij zijn lievelingskostje te komen. Het lekkerste vindt hij gras, bananen en palmbladeren. Mensen vinden dat niet altijd even leuk, want ze vinden dat de olifant hun plantages met rust moet laten. Heel belangrijk zijn zouten (mineralen) voor hem. Die heeft hij af en toe nodig, anders wordt hij ziek. Een olifant voelt dat precies aan en dan weet hij de juiste plekken te vinden. Soms moet hij daar vele kilometers voor reizen.

Samen leven

Een olifant is een groepsdier. De volwassen vrouwtjes leven met hun kinderen bij elkaar. De jonge mannetjes verlaten de groep, als ze wat ouder zijn. Ze trekken in een groepje door het bos. De volwassen mannen leven liever alleen. Ze zijn herkenbaar aan hun indrukwekkende slagtanden (die zijn bij de vrouwtjes van de Aziatische olifant nauwelijks ontwikkeld). Af en toe zoeken de mannetjes de groep weer op om met de vrouwtjes te paren.

 Olifant leven

Geboren! Negentig kilo. Niet zo'n zware meid, dus. Maar dat komt nog wel.

5 minuten: Ik sta! Ik sta!

2 weken: Moeilijk zeg, melk drinken. Mijn slurfje hangt er steeds voor.

5 maanden: Lekker geoefend met mijn slurf. Kan al kleine takjes oppakken.

11 maanden: Lieve oppas-tante heb ik toch. Ik mocht steeds weer uit haar mond eten. Gekauwd gras: mijn lievelingseten.

6 jaar: Mijn lievelingsneef is nu echt verdwenen. Waarschijnlijk bij die vijf opgeschoten jongens. Het werd tijd: hij is twee jaar ouder dan ik.

2.5 jaar: Moeder wil niet meer dat ik melk bij haar drink.

4 jaar: Ik zag iets bewegen, laag in een boom. Ik ernaartoe, was het een jonge neusaap. Hij schrok zich rot! Ik maar een beetje.

9 jaar: Ik heb gepaard. Met die stoere stier die al een week bij me in de buurt liep. Nu ben ik echt volwassen.

11 jaar: Ik ben zo trots. En wat is zij lief, dat kleintje van me. Mijn zussen helpen me goed en mijn moeder komt ook vaak even snuffelen en knuffelen.

16 jaar: Ik groei niet zo snel meer. Ik hoor ook al bij de grotere tantes van onze kudde.

20 jaar: Een jongen! Mijn derde kind alweer. Mijn eerste kind is al volwassen. Wat een meid! En mijn tweede heeft het helaas niet gehaald.

24 jaar: Het is al tijden niet zo droog geweest. Het is moeilijker om voedsel te vinden. We zijn nu met vijf families bij elkaar. Een grote groep: bijna vijftig olifanten.

34 jaar: Flink wat gelopen deze week. We trekken langs de Kinabatangan-rivier naar het mangrovebos.

41 jaar: Mijn oudste zoon is nu vijf. Die blijft niet lang meer bij ons. Zes kinderen heb ik nu gehad, en dat zullen er niet meer worden. Daarvoor ben ik nu te oud.

44 jaar: Wat een verschrikkelijke nacht! We waren de plantage ingegaan. Toen klonk overal geknal en waren er lichtflitsen. En die stank! Voor ik het doorhad zag ik Ma in elkaar zakken. Met de rest konden we ontkomen.

45 jaar: Het was een moeilijk jaar. Niemand wist hoe we zonder Ma verder moesten. Ik wist het nog het best, merkte ik. En de anderen vonden dat ook. Dus nu ben ik de bazin. Best wel trots, trouwens.

51 jaar: Het water van de rivier staat erg hoog, dit jaar. Geen probleem voor ons. Maar die mensen lijken zich nogal druk te maken.

52 jaar: Een ramp. Altijd konden we erdoor en nu niet meer. Ik hoop dat we om die nieuwe plantage heen kunnen, anders gaat het echt mis. Dan hebben we te weinig ruimte om te leven.

56 jaar: Fantastisch. De mensen hebben een stuk plantage weggehaald. Ik weet niet waarom, maar voor ons is het perfect. We kunnen nu weer langs de rivier lopen.

58 jaar: Het zit niet goed in mijn mond. Het kauwen gaat zo moeilijk.

58.5 jaar: Ik ben hongerig en zwak. En moe. Heel erg moeZe mogen me alleen laten. Maar ze doen het niet. De lieverds

 Olifant weetjes

Olifeiten

Grootste slagtand: Afrikaanse olifant 117 kilo; Aziatische olifant 39 kilo. Grootste lengte van puntje staart tot puntje slurf: Afrikaanse olifant 10,6 meter (60 centimeter langer dan de langste python); Aziatische olifant 8 meter. Grootste schouderhoogte: Afrikaanse olifant 4,20 (geschoten in Namibië); Aziatische olifant 3,60 meter (pas in Nepal waargenomen). Zwaarste olifant: Afrikaanse olifant 12000 kilo; Aziatische olifant 8000 kilo.

Geheugen

Olifanten worden geboren met eenderde deel van hun hersenen. In de loop van hun leven groeit de rest aan. Bij jou is dat ook zo. Jouw hersenen groeien ook nog een heel stuk. Het geheugen van een olifant is geweldig goed. Ook als iets jaren geleden gebeurde, weten ze dat nog heel goed. Zo onthouden ze welke vruchten, bomen, planten en kruiden eetbaar zijn en welke niet. En ook het terrein waar ze leven, kennen ze op hun duimpje. Bekend is het volgende verhaal. In 1919 probeerde boeren in het Zuid-Afrikaanse wildpark van Addo 140 olifanten uit te moorden. Aan die vreselijke slachtpartij wisten een stuk of 20 olifanten te ontkomen. Sindsdien zijn deze olifanten erg op hun hoede en houden ze zich overdag schuil. Alleen 's nachts komen ze nog te voorschijn. En als ze mensen tegenkomen, zijn ze buitengewoon vijandig. Niet zo vreemd natuurlijk!

Begraven

Olifanten zijn de enige beesten die elkaar begraven. Als een olifant sterft, komen alle leden van de groep om hem heen staan. Ze troosten hem met hun slurf en raken hem aan. Als hij dood is, proberen ze hem vaak weer overeind te duwen. Olifanten bedekken hun doden met aarde en bladeren. Als ze het skelet van een olifant zien, zullen ze daar altijd even bij blijven stilstaan.

Olifantengebaren

Behalve met hun stem geven olifanten boodschappen door via gebaren. Als ze het leuk vinden om elkaar weer te ontmoeten, klapperen ze heftig met hun oren bijvoorbeeld. Als een olifant zijn oren ver uit elkaar houdt, wil hij de ander angst aanjagen. Zijn kop lijkt dan wel drie keer zo groot. De slurf recht omhoog, wil zeggen: alarm. En de slurf losjes over een slagtand wil zeggen: ik ben een vriend, ik doe geen kwaad.

Keep it cool

Koel blijven is een belangrijk probleem voor een groot dier als de olifant. Daarom neemt hij graag een bad. Door zijn ruime rimpelige huid blijft de olifant langer nat en koelt daardoor beter af. Tegen de zon en tegen nare stekende insecten rolt hij ook graag door de modder.

Radiat-oren

Olifanten hebben flaporen. Ze kunnen er knallend mee flapperen, om elkaar te waarschuwen of om indruk te maken. Ook kunnen ze erg goed horen. Maar de belangrijkste reden dat olifanten zulke flaporen hebben, is om af te koelen. Aan de achterkant van de oren loopt een netwerk van bloedvaten, vlak onder de huid. Zeker als de wind er langs waait, kan het bloed daardoor in de oren wel 20 graden afkoelen.

Drollen

Een olifant poept een hele hoop. Tien kilo op een dag is niet ongewoon. Olifantendrollen, dat zijn enorme joekels van drollen. Ze zijn niet alleen groot, maar ook nog erg belangrijk voor in de natuur. Want in zo'n drol zitten allerlei onverteerde zaadjes. Die ontkiemen nu op de plaats waar de olifant zijn baksel laat vallen en dat is meestal waar die zaadjes normaal gesproken nooit terecht zouden komen. Groeien willen die zaadjes wel, want ze liggen in goede mest.

Een leven lang wisselen

Een olifant heeft behalve zijn twee grote slagtanden alleen nog kiezen. Aan het begin van zijn leven 24: in elke kaakhelft zes. Daarvan zijn er meestal acht in gebruik. De eerste kiezen zijn zo groot als luciferdoosjes. Met zijn kiezen vermaalt de olifant soms wel 200 kilo gras, takken, bladeren en schors per dag. Ook de kiezen slijten, alleen groeien ze niet aan. Ze schuiven langzaam naar voren en er komt een nieuwe kies achteraan. Het laatste restje valt uit. De laatste kies is zo groot als een flinke baksteen. Die gaat wel een jaar of 40 mee.

Water

Een olifant heeft ook veel water nodig. Hij moet elke dag drinken. Ongeveer 200 liter water!!! Hij zuigt het water op in zijn slurf en spuit het vervolgens leeg in zijn mond. Maar ook baden vindt de Aziatische olifant heerlijk. Zijn slurf werkt als douche en als hij dieper gaat als een snorkel. Water geeft hem ook verkoeling; voor een groot dier in een warm land is dat erg belangrijk.

Wat stampen we lekker

In spreekwoorden en moppen zijn olifanten stampende beesten. In het echt lopen ze geruisloos. Let maar eens op in een dierentuin. Het geheim is dat olifanten op hun tenen lopen. In de hak van hun brede voet zit een verend kussen, dat de klappen opvangt. Alleen aan de nagels kun je zien dat olifanten vingers en tenen hebben: vijf nagels voor (dus vijf vingers) en vier achter (4 tenen)

Reizen

Aziatische olifanten trekken door een groot gebied. Op zoek naar voedsel, zouten en water. En soms naar andere olifanten of familie. Ze hebben hun eigen vaste paden door het bos. De leidster weet de weg; die leren ze van elkaar. Sommige olifantenpaden zijn al eeuwen oud.

Bossen en savannes

De Aziatische olifant leeft vooral in bossen, zoals de regenwouden van India. Bij de Afrikaanse olifant komen dieren voor die in bossen leven (de bosolifant) en de bekendere savanneolifant. De bosolifanten zijn wat kleiner, hebben rondere oren en rechtere slagtanden die naar beneden wijzen. Alle olifanten hebben een belangrijke invloed op hun omgeving. De bosbewoners houden een netwerk van paden bij en zorgen voor open plekken in het bos. En zonder de savanneolifant zou de savanne er hel anders uitzien.

Big mama en kids

Olifanten leven in familiegroepen. Tenminste de vrouwen en de jongere mannetjes. Als ze te oud worden, zo vanaf een jaar of tien, moeten de jongens de wijde wereld in. Daar scharrelen ze alleen of in een groep met andere mannen hun kostje op. De familie wordt aangevoerd door de oudste en meest wijze vrouw. Olifanten blijven hun hele leven groeien. De oude aanvoerster is dan ook het grootste dier van de kudde. Bij de Afrikaanse olifant is het ook het dier met de grootste slagtanden. Juist zulke dieren zijn het meest in trek bij ivoorjagers. Een ramp voor de kudde.

Jongen

Geen dier is zo lang zwanger als de Aziatische olifant: 22 maanden. De jonkies wegen 100 kilo bij de geboorte. Ze kunnen direct al met de groep mee, maar moeten nog een hoop leren natuurlijk. Zijn slurfje goed gebruiken bijvoorbeeld. Een jonkie blijft altijd dicht bij moeder olifant of bij zijn tantes. Later, als hij wat groter is, speelt hij met andere olifantjes. Door veel te spelen leert hij wat hij als volwassen olifant moet weten.

Slurfje

Paren doen vrouwtjes bij voorkeur met een zo groot en sterk mogelijke man. Maar na de paring moet hij weer ophoepelen. Pas na 22 maanden wordt het jong geboren: een schattig humpie van een kilo of honderd. Lopen kan hij al snel, maar allerlei handigheidjes moet de kleine nog leren. De kalfjes zijn erg veilig in de familiegroep. Moeder en tantes vertroetelen de baby's en iemand die een jong kwaad wil doen is nog niet jarig. Een olifantenbaby drinkt de melk bij zijn moeder niet met zijn slurf, maar met zijn bek. Hij houdt zijn slurf boven zijn kop, zodat die niet in de weg zit.

Aziatische olifant en de mens

De mens is al lang bevriend met de Aziatische olifant. Al meer dan 5000 jaar geleden werden olifanten getemd. Voor de mens waren ze een sterke hulp en een handig vervoermiddel. Ook in de godsdienst waren ze belangrijk. Voor de olifant gebeurden er ook minder vriendelijke dingen: de jacht om ivoor bijvoorbeeld. En nu de olifant minder ruimte krijgt, ontstaan er ook vaker problemen tussen boeren en olifanten.

De oli-handel

Van de tanden kun je mooie dingen maken. Dat wisten de oermensen al. Meer dan 27000 jaar geleden sneden ze beeldjes uit ivoor van mammoeten. Ook de oorspronkelijke bewoners van Afrika doodden zo nu en dan een olifant om zijn tanden. Voor hun koningen maakten ze daar dan prachtige siervoorwerpen van.

Arena

De Romeinen gebruikte olifanten voor gevechten in de arena. Soldaten moesten op leven en dood vechten tegen wilde beesten als leeuw en olifant. Soms als de olifanten in paniek raakten, maakten ze meer slachtoffers onder het publiek dan in het strijdperk.

Circus

Al snel kregen de Romeinen door dat je olifanten ook allerlei kunstjes kunt leren. Zo werd de vechtolifant langzamerhand de kunstjesolifant, zoals wij hem kennen uit het circus. Omdat een olifant zo'n goed geheugen heeft, is hij erg geschikt om in het circus op te treden. Want wat hij eenmaal geleerd heeft, vergeet hij niet meer. Bovendien kunnen ze behoorlijk oud worden. Je kunt dus lang plezier van hem hebben, als je een olifant kunstjes leert. Een circusolifant krijgt een opleiding van ongeveer een jaar. Hij kan op den duur 30 kunstjes leren zoals aan tafel zitten met een slabbetje om, opzitten met twee poten in de lucht, op de kop staan of over een evenwichtbalk lopen. Maar, het is natuurlijk van de gekke, een olifant die kunstjes doet in een circus. Zij horen in het wild, want daar voelen ze zich thuis. Het is een fabeltje dat olifanten elkaars staart met hun slurf vasthouden als ze lopen. Dat doen ze wel in het circus, maar dat kunstje hebben ze geleerd.

Tanks

Zo'n 2000 jaar geleden gebruikte men olifanten in de oorlog als een soort tanks. Om de olifanten strijdlustig te maken kregen ze het sap van druiven en moerbeien te drinken. Hannibal was een beroemd generaal uit die tijd. Hij vertrok met vijftig olifanten uit Spanje om in Italië tegen de Romeinen te vechten. Met die olifanten liep het slecht af. De meeste stierven toen Hannibal met de beesten de Alpen over trok

Witte goud

Toen de blanke mensen eenmaal een oogje op het 'witte goud' lieten vallen werd het voor de olifant pas echt erg. De vraag naar ivoor werd steeds groter, en dat kostte steeds meer olifanten het leven. Alleen al voor biljartballen werden er duizenden olifanten per jaar gedood. Het liefst vrouwtjes met hun slanke slagtanden. En het liefst een vrouwtje met zo groot mogelijke tanden. De leidster van een kudde dus.

Biljartballen en pianotoetsen werden vroeger gemaakt van olifantentandenmaar dat hoeft gelukkig niet meer. Er is nu materiaal dat erg veel op ivoor lijkt, maar veel goedkoper is. En het belangrijkste, voor de olifanten veel beter.

Tandenstoker

De Keniaanse president Daniel Arap Moi stak op 18 juli 1989 de fik in een bijzonder kampvuur: een stapel van 12000 kilo ivoor. Zo liet hij zien dat Kenia het verbod op de handel in ivoor serieus neemt. Terecht, want Kenia verloor de laatste jaren door de stroperij 85% van zijn olifanten.

Geen slagtand

In een bocht van de rivier de Niger in Mali (Afrika) leeft een groep olifanten. De meeste hebben geen slagtanden. Dat is meteen de reden dat deze groep niet bedreigd wordt door ivoorjagers. Want een olifant zonder ivoor heeft voor jagers geen waarde.

 Buren van de Aziatische olifant

De Aziatische olifant is natuurlijk niet de enige bewoner van Kinabatangan. In de rivier en het natte bos wemelt het van allerlei leuke en prachtige dieren die daar óók wonen. Als we dus het bos van de olifant beschermen, beschermen we ook het leefgebied van al die dieren. Op deze bladzijden maak je kennis met een paar leuke buren van de olifant.

Neusaap

Het is wel duidelijk waarom de neusaap zo genoemd wordt! Wat een enorme kokkerd heeft die! Bij de vrouwtjes stopt de neus met groeien als ze volwassen zijn. Maar bij de mannetjes groeit ie dan nog even flink door. Die grote neus werkt als een soort versterker. Hoe groter de neus, hoe harder de mannetjes kunnen roepen. In Indonesië noemen ze de neusaap 'belanda'. Dat betekent 'Hollander'. Alsof wij allemaal van die grote neuzen hebben!

Zeekrokodil

De zeekrokodil is de grootste van alle kroko's. Hij moet volgens sommige mensen bijna 10 meter lang kunnen worden. Het is een erg gevaarlijk beest! Hij leeft niet alleen in zee, maar ook in de rivieren zoals de Kinabatangan. Je zou het misschien niet denken, maar moeder zeekroko is erg zorgzaam. Ze legt haar eieren in een hoop rottende bladeren dicht bij het water. Daar houdt ze 3 maanden de wacht tot haar kleine schatjes uit het ei kruipen.

Sumatraanse neushoorn

De Sumatraanse neushoorn is de kleinste van alle neushoorns. Hij weegt minder dan 850 kilo. Als enige van alle neushoorns is hij behaard. Net als zijn Afrikaanse familieleden heeft hij twee hoorns, al zijn die een stuk kleiner. Ook hij wordt nog steeds om zijn hoorns afgeslacht. Er leven in totaal nog maar hoogstens 800 Sumatraanse neushoorns: de meeste op het eiland Sumatra, maar ook op een paar andere plekken. Bijvoorbeeld op Borneo in Kinabatangan.

Orang-oetan

Orang-oetan betekent bosmens. Hij is de grootste Aziatische aap. Met zijn lange armen en korte benen kan hij beter door de bomen slingeren dan op de grond lopen. In Kinabatangan zoekt hij vooral de hogere en drogere plekken op. Overdag eet hij meestal vruchten, bladeren en boombast. 's Nachts slaapt hij hoog in de bomen in een nest van takken. Alle orangs hebben verschillende gezichten, precies als bij mensen dus.

IJsvogel

Je zou verwachten dat ijsvogels van kou houden. Maar ijsvogels voelen zich juist in warme gebieden thuis. In Nederland kun je als je geluk hebt een soort zien: de helder blauwe. In de Kinabatangan kun je 'onze' ijsvogel zien vissen, maar ook nog een heel stel andere soorten. De ijsvogel leeft van kleine visjes en insecten. Om zijn mooie kleuren wordt hij het 'vliegend juweel' genoemd.

 Olifant bescherming

WNF-Detectivebureau pakt foute handel aan

De handel in ivoor is bijna overal verboden. Toch worden er nog olifanten gedood en wordt er nog in ivoor gehandeld. Het WNF heeft daarom een speciaal detectivebureau opgericht: TRAFFIC. De mensen van TRAFFIC houden in verschillende landen de handel in bedreigde dieren (en delen daarvan, zoals ivoor) in de gaten. Als er iets niet in de haak is, wordt de politie of de douane getipt. Ook houdt de TRAFFIC nauwkeurig alle getallen bij, bijvoorbeeld hoeveel ivoor er nog verhandeld wordt en hoeveel olifanten er nog zijn. Het werk van TRAFFIC heeft geholpen om de olifant op de officiële lijst van meest beschermde diersoorten te krijgen. Kortom: TRAFFIC zorgt voor betere wetten om onder andere de olifanten te beschermen. En TRAFFIC zorgt ervoor dat die wetten ook gecontroleerd worden.

Handel verboden

Het WNF heeft er voor geknokt om de handel in ivoor te verbieden. Uiteindelijk lukte dat in 1989 voor een belangrijk deel. Ruim honderd landen over de hele wereld maakten de afspraak dat er geen ivoor over de grens vervoerd mag worden. Dus geen olifanten het land uit en geen ander het land in. Als iemand bij de grens gesnapt wordt, is hij niet alleen het ivoor kwijt, maar hangt hem ook een straf boven het hoofd. Bovendien werd in veel landen zelf de handel in ivoor verboden.

Wat is er aan de hand?

De Aziatische olifant heeft het overal zwaar te verduren. Deze eeuw is zijn aantal enorm afgenomen. Eerst vooral door de jacht om ivoor. In sommige gebieden zijn bijna alle volwassen mannetjesolifanten (de enige met tanden) gedood. Ook werden ze gevangen als werkolifant. Later werd het verdwijnen van zijn leefgebied het grootste probleem: het bos maakt plaats voor landbouwgrond. Zo blijft er maar weinig ruimte over voor de olifant. Het ergste is dat de olifanten niet meer kunnen trekken. Als ze dat wel doen, krijgen ze ruzie met de mensen. Als ze het niet doen, krijgen ze honger en kunnen ze niet meer bij andere olifanten komen.

Problemen in Kinabatangan

In de vorige eeuw leefden er nog vele duizenden olifanten op Borneo, nu iets meer dan duizend in totaal. Een belangrijk deel daarvan leeft in het Kinabatangan-gebied. Kinabatangan was tot 50 jaar geleden oerwoud. De mensen die er woonden, leefden van de rivier (vissers). Daarna werden er wel bomen gekapt, maar niet zo veel. De grote verandering kwam pas na 1980: toen werden er palmolieplantages opgericht. Daar mogen olifanten natuurlijk niet in! De stukken bos langs de rivier worden nu afgewisseld met die plantages, zodat voor de olifanten trekken onmogelijk is geworden. Er ontstaan nu steeds vaker problemen tussen mensen en olifanten.

Steeds minder ruimte

Vroeger was het gedrag van olifanten geen probleem. Integendeel. Maar nu ze steeds minder ruimte krijgen, is dat anders. Vroeger konden de Afrikaanse olifanten rondtrekken. De oude leidster van de kudde wist bij droogte dat er een paar honderd kilometer verder een bron te vinden was. Nu komt het voor dat olifanten bij droogte veel meer bomen slopen dan er bij komen. Bij de Aziatische olifanten is het probleem helemaal ernstig. De bossen verdwijnen en er komen akkers voor in de plaats. En een kudde olifanten op hun akker maakt de boeren niet echt blij. De mens en de olifant zitten elkaar steeds meer in de weg. En het is duidelijk hoe dat komt. Doordat de mens zich in de natuur gedraagt als een olifant in een porseleinkast.

Drama

Er leven op dit moment naar schatting nog maar 30000 tot 50000 olifanten in Azië. De helft daarvan in India. En dan te bedenken dat in het begin van onze eeuw nog honderdduizend olifanten leefden in Azië. Er is dus een drama aan de gang. Het ergste is het in China en Vietnam. Daar leven nog maar enkele honderden olifanten. Daarom is het goed dat WNF in actie komt. Dit gaan we doen om de Aziatische olifant te redden:

Beschermen van de leefgebieden

De gebieden waar de olifant leeft, worden steeds kleiner. Daarom moeten de belangrijkste gebieden worden beschermd. Ook moeten de er doorgangen aangelegd worden, zodat de olifant van het ene naar het andere gebied kan trekken zonder de bevolking tot last te zijn.

Schade beperken

Olifanten kunnen veel schade aanrichten, als ze over akkers en door dorpen banjeren. Vaak neemt de bevolking dan wraak door de olifanten te vergiftigen of af te schieten. Dat soort ruzies tussen mensen en olifanten moeten niet meer voorkomen. Dat kan bijvoorbeeld door hekken om de akkers heen te zetten.

Beter behandelen van werkolifanten

In Azië wordt de olifant vaak gebruikt als werken in de houtindustrie. De behandeling van deze olifanten is slecht. De sterfte is hoog, zodat jonge olifanten uit het wild geroofd moeten worden om hun plaats over te nemen. Bovendien is het een probleem dat ze zich in gevangenschap niet voortplanten. Het WNF wil dat de werkolifanten beter behandeld worden. Dan is het ook niet nodig zoveel jonge dieren uit het wild te roven.

Bestrijden van de stroperij

Natuurlijk moet er een einde komen aan het stropen en aan de handel in ivoor en olifantenvlees. WNF-TRAFFIC doet heel veel moeite om stropers en handelaren tegen te werken. En gelukkig met steeds meer succes.

WNF-acties

Het WNF komt op voor dieren in nood, want dat is hard nodig. Elk jaar organiseert het WNF in december en januari noodacties voor bedreigde dieren. In 1992 was dat voor de zwarte neushoorn, in 1993 voor de tijger, in 1994 voor de reuzenpanda en in 1996 voor de Aziatische olifant.