Zilvermeeuw

Zilvermeeuwen zijn algemeen voorkomende broedvogels in het hele Noord-Atlantische gebied. Ook in Nederland komen ze algemeen voor, met een voorkeur voor de kust. De broedkolonies liggen vaak in duingebieden en worden tussen maart en augustus bevolkt. Daarna verspreiden de meeuwen zich en zijn ze vaak te vinden op industrieterreinen, in steden en op plaatsen waar veel afval ligt. Ze overwinteren meestal in Nederland.

Dieet

Onderzoek uit 1994 naar braakballen van zilvermeeuwen op het Duitse waddeneiland Spiekeroog maakte duidelijk waar deze meeuwen zich voornamelijk mee voeden. In meer dan 70% van de braakballen werden resten van mosselen aangetroffen. Het is goed mogelijk dat het hoge aandeel van mosselen een gevolg is van de zeer goede zaadval van mosselen dat jaar. Op een gedeelde tweede plaats in het dieet staan plantaardig materiaal (in 34% van de ballen) en zeepokken (in 32% van de ballen). Verder zijn nog belangrijk de resten van krabben (in 22% van de ballen) en vuilnis (14% van de ballen). Opvallend weinig braakballen (6,9%) bevatten resten van vis.

Deze gegevens komen overeen met de uitkomsten van vergelijkbaar onderzoek onder de zilvermeeuwen op Terschelling. Daar steeg het aandeel mosselen in het dieet van de meeuwen spectaculair tussen 1966 en 1986. Men neemt aan dat deze stijging te maken heeft met de opkomst van de kleine mantelmeeuw in dezelfde periode. De kleine mantelmeeuwen zouden de zilvermeeuwen hebben gedwongen op zoek te gaan naar andere voedselbronnen.

Van oudsher bestreden

Meeuwen zijn bij een breder publiek niet erg geliefd o.a. omdat ze gezien worden als rovers van eieren en jonge vogels. Nog nooit is aangetoond dat vogels in aantal achteruit gaan door toedoen van meeuwen. Overigens geldt dat ook voor kraaien en eksters, die een zelfde slechte naam hebben. Het rapen van meeuweneieren in de jaren dertig ter bestrijding van de meeuwenplaag had een onvoorzien effect: de meeuwen gingen zich meer dan voorheen verspreiden door het duin. In de Tweede Wereldoorlog zijn uitgebreide raapacties uitgevoerd ten behoeve van de voedselvoorziening. Later werden er eieren geraapt voor de handel. De eieren werden verkocht aan beschuitfabrieken in de Zaanstreek.

Ook andere manieren van bestrijding werden toegepast: schudden van bebroede eieren, vertrappen van de legsels of bespuiten met olie. Af en toe werd zelfs met strychnine gewerkt om broedvogels te doden. Toch wilde Staatsbosbeheer de soort niet geheel uitroeien en ten minste één kolonie werd gespaard om aan de mensen te kunnen laten zien.

Na de vergiftigingen in het Waddengebied in de jaren zestig van de vorige eeuw besloot men om de bestrijding van de zilvermeeuw stop te zetten. Het aantal zilvermeeuwen nam daarna aanvankelijk sterk toe.

Slinkende populaties

Het aantal zilvermeeuwen in het waddengebied daalt al een aantal jaren. In 2004 broedden ongeveer 30.000 vogels in het waddengebied, tegen 42.000 in 1994.

Waarom de populatie zilvermeeuwen afneemt, is niet helemaal duidelijk. Volgens de SOVON ging het al jaren slechter met de zilvermeeuw, maar is de situatie nu echt rampzalig, wellicht door de strenge winters in de jaren negentig van de vorige eeuw. Die hebben in ieder geval ervoor gezorgd dat er weinig voedsel voor de meeuwen te vinden was.

Ook met de kokmeeuwen gaat het niet zo goed meer als een paar jaar geleden. Dit geldt overigens voor heel Nederland. Volgens SOVON spelen ook de overbevissing en de recreatiedruk een belangrijke rol in de achteruitgang van de genoemde vogels.

In het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen de meeuwenstand op zijn hoogst was, waren er bijna 90.000 zilvermeeuwen. In 1996 broedden volgens schattingen zo'n 68.000 paren in Nederland. In 10 jaar tijd zijn de zilvermeeuwen vervolgens de duinen van Noord- en Zuid-Holland massaal ontvlucht. De aantalsvermindering in de periode 1984-1994 bedroeg langs de Noord-Hollandse kust 80%, in het waddengebied 20%.

Een mogelijke oorzaak is voedselconcurrentie met de sterk in aantal toegenomen kleine mantelmeeuwen. Deze meeuwensoort neemt in het waddengebied een steeds belangrijkere plaats in.

 Verspreiding van zilvermeeuwen in het Noordzee-gebied

Namen:
Ned: Zilvermeeuw
Eng: Herring gull
Fra: Goéland argenté
Dui: Silbermöwe
Dan: Sølvmige
Nor: Grimike
Fries: Sulverkob
Ital: Gabbiano reale
Lat: Larus argentatus

Bron: de Vleet, Ecomare