Zandspiering

Zandspiering is een maximaal 25 centimeter lange, kort levende vis, die in grote scholen op de Noordzee voorkomt. Zij leven van plankton en vormen op hun beurt het natuurlijke voedsel voor grotere roofvissen (bijvoorbeeld de doornhaai, kabeljauw en schelvis), zeevogels en de kleinere zeezoogdieren, zoals de bruinvis en de witsnuitdolfijn. Bij gevaar graven zandspieringen zich snel in. Ze kunnen dat zelfs in nat zand op het strand.

Zandspiering is van groot belang als voedsel voor vissoorten als makreel, koolvis, wijting, schelvis en kabeljauw. Bij elkaar eten deze vissen in de Noordzee naar schatting 1,3 miljoen ton van de 1,8 miljoen ton zandspiering per jaar op.

De Deense vismeelindustrie draait voor een belangrijk deel op zandspiering. Het vismeel wordt onder andere gebruikt in zalmkwekerijen. De vangst was tot 1998 niet aan regels gebonden, maar sindsdien is er een vangstquotum. In 2004 hebben de Deense vissers een stalen kor met tanden ontwikkeld om zandspiering uit te bodem te schrapen. Deze is te gebruiken in de winter wanneer de vissoort zich in de bodem ingraaft. In de zomer zwemt de vis door het water en wordt dan met sleepnetten gevangen. Deze nieuwe methode beroert de bodem flink en vormt een bedreiging voor de bodemfauna.

Na 1982 is de zandspiering rond de Shetland-eilanden in aantal achteruit gegaan. Rond deze eilandengroep werd er veel gevist: van 1974 tot 1982 steeg de vangst van zandspiering razendsnel van 8000 naar 52.000 ton per jaar. Vanaf 1983 hebben vooral noordse sterns, maar ook kleine jagers, drieteenmeeuwen, papegaaiduikers en noordse stormvogels slechtere broedresultaten als gevolg van voedseltekorten. In 1988 en 1989 werden in de kolonies van de grote en kleine jager, noordse stormvogel en drieteenmeeuw zelfs vrijwel geen jongen meer grootgebracht. Het aantal noordse sterns was inmiddels met 70% afgenomen.

In 1991 heeft men de lokale visserij op zandspiering rond Shetland stopgezet. Bij de heropening in 1995 stelde de Schotse overheid dat de bescherming van de zandspiering-stand scherp in de gaten gehouden zou worden. Er is een Total Allowable Catch van 3000 ton per jaar, een maximum voor het aantal schepen dat op zandspiering mag vissen en een verplichte sluiting van de visserij, elk jaar eind juni. Deze regels gaan niet op voor de grootschalige, industriële vangst op de Noordzee. In 2004 bleken nog steeds erg weining jongen in de zeevogel-kolonies van de Engelse en Schotse kusten te overleven. Gebrek aan zandspiering was steeds de oorzaak.

 Verspreiding van zandspiering

Namen:
Ned: Zandspiering
Lat: Ammodytes marinus
Eng: Lesser sandeel
Dui: Kleiner Sandaal
Fr: Lançon
Dan: Kysttobis (sandgrævling)

Weblink

Zandspiering in de (engelstalige) fishbase:
http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?genusname=Ammodytes&speciesname=marinus

Bron: de Vleet, Ecomare