Rode Lijsten

Rode Lijsten zijn lijsten waarop in hun voortbestaan bedreigde dier- en plantensoorten staan. De Rode Lijsten worden regelmatig, bijvoorbeeld eens in de tien jaar, bijgewerkt. Voor verschillende soortgroepen, zoals vogels, zoogdieren, dagvlinders, reptielen en amfibiën, krekels en sprinkhanen, zoetwatervissen, paddenstoelen en korstmossen, is in opdracht van het ministerie van LNV een Rode Lijst opgesteld. Op de Rode Lijsten staan, naast de bedreigde soorten, beschermingsmaatregelen om deze soorten weer in aantal te laten toenemen. De bedoeling is dat een volgende Rode Lijst dan minder soorten bevat. Omdat een Rode Lijst geen juridische status heeft, worden de bedreigde soorten van de lijsten opgenomen in de Flora- en Fauna wet.

Een dier- of plantensoort komt op de Rode Lijst als deze zeldzaam is en in aantal achteruit gaat. Als een soort erg zeldzaam is en bovendien sterk achteruit gegaan, is de kans groot dat deze uit Nederland verdwijnt. De zeldzaamheid en achteruitgang worden getoetst aan de hand van inventarisaties, waarbij heel Nederland is ingedeeld in uurhokken. De mate van zeldzaamheid en achteruitgang van een soort bepaalt in welke Rode Lijst categorie de soort ingedeeld wordt: gevoelig, kwetsbaar, bedreigd, ernstig bedreigd of verdwenen.

Rode Lijsten geven inzicht in de habitats waar de meeste bedreigde soorten zitten en over de soortgroepen die het het zwaarst te verduren hebben. Op basis hiervan kan nieuw natuurbeleid gemaakt worden. Om het natuurbeleid te evalueren zijn Rode Lijsten minder geschikt. Bij succesvol natuurbeleid zullen de soorten moeten toenemen en de lengte van de Rode Lijst dus afnemen. De natuur reageert echter heel langzaam op veranderingen als gevolg van het natuurbeleid, waardoor de effecten van het beleid pas na langere tijd zichtbaar worden.

De aalscholver is een voorbeeld van een soort die baat heeft gehad van de Rode Lijst. Vanaf 1985 stond de aalscholver in Nederland op de lijst van beschermde vogels, maar vooral de kolonies rond het IJsselmeer groeiden sindsdien zo sterk dat de vogel sinds 1994 van de Rode Lijst is afgevoerd. In 2004 is de huismus op de Rode Lijst gezet. De grote afname in aantallen huismussen komt volgens de Vogelbescherming omdat Nederland te netjes is geworden. Ook zijn er minder broedplaatsen doordat mussen niet meer in daken kunnen broeden door platte dakpannen of 'vogelschroot': tralies die de vogel buiten houden. Voor het gezamelijke waddengebied van Nederland, Duitsland en Denemarken is ook een rode lijst opgesteld voor habitats, diersoorten en plantensoorten.

Soorten van een Rode Lijst genieten geen wettelijke bescherming. Wettelijk is wel vastgelegd dat de overheid zich inzet voor de bescherming van deze soorten en dat zij het onderzoek daartoe bevordert. Van provincies, gemeenten en terreinbeherende organisaties wordt verwacht dat zij bij beleid en beheer rekening houden met de Rode Lijsten.

Weblinks

Meer informatie over Rode Lijsten:
http://www9.minlnv.nl/servlet/page?_pageid=355&_dad=portal30&_schema=PORTAL30
http://www.rivm.nl/milieuennatuurcompendium/nl/i-nl-1333-02.html

Rode Lijst van vogels:
http://www.vogelbescherming.nl/content.aspx?cid=1416

Hoeveel soorten heeft Nederland en hoeveel staan op de Rode Lijst:
http://www.vloedlijn.nl/natuur/soorten.htm

Internationale rode lijst van walvissen en dolfijnen:
http://cmsdata.iucn.org/downloads/cetacean_table_for_website.pdf

Bron: de Vleet, Ecomare