Kemphaan

Kemphanen zijn zeldzame weidevogels die het hele jaar voorkomen in Nederland. In de winter zijn hier alleen mannetjes te zien. De vrouwtjes komen vanuit hun overwinteringsgebieden in Afrika in april in Nederland aan. Na de balts vliegt een deel door naar het noorden van Europa. De kemphaan eet zowel in het water als op de grond levende insecten, larven, slakjes en regenwormen. Buiten het broedseizoen eet de vogel ook zaden en ander plantaardig materiaal. In Nederland heeft de vogel een voorkeur voor schrale graslanden met veel water in de vorm van ondiepe poelen en sloten.

In 1996 waren er in heel Nederland echter maar 117 broedparen geteld terwijl ongeveer een derde van de Europese broedvogels in Nederland broedden in begin jaren negentig van de vorige eeuw, wat overeen kwam met 400 tot 800 paren. De kemphaan staat op de Rode Lijst van de Trilateraal Waddenzeegebied als sterk bedreigde vogelsoort.

Kemphanen hebben een ingewikkeld baltsritueel waarbij de mannetjes door middel van schijngevechten strijden om de vrouwtjes. De gevechten worden gehouden op vaste plekken: de toernooivelden. In deze periode zien sommige mannetjes er prachtig uit met een grote verenkraag en oorpluimen. Het verenkleed wisselt wat kleuren en patronen betreft per individu. Deze opvallende mannetjes hebben een hoge rang binnen de groep en daarmee een grote kans op nageslacht. De minder opvallende mannetjes hebben geen plaats op het toernooiveld van de schijngevechten en hebben dan ook minder kans op nageslacht. In juni - juli zijn de extra versieringen niet meer nodig en vallen dan uit. In de winter zijn de geslachten gelijk gekleurd.

Namen:
Ned: Kemphaan
Eng: Ruff
Fra: Chevalier combattant
Dui: Kampfläufer
Dan: Brushane
Nor: Brushane
Fries: Hoants
Ital: Combattente
Lat: Philomachus pugnax

Bron: de Vleet, Ecomare