Voor de boomkorvisserij gesloten gebieden

De wekkerkettingen van de boomkorvloot beschadigen en doden veel bodemfauna en tasten de bodemstructuur aan. Onderzoekers van het koninklijk NIOZ (Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee) hebben eind 1999 voorgesteld grote delen van de Noordzee helemaal te sluiten voor de (boomkor)visserij, zodat de natuur zich hier kan herstellen. Dit actiedoel is daarna ook overgenomen door Stichting de Noordzee. Vissers reageren niet positief op het initiatief om visgronden te sluiten, onder meer omdat zij vinden dat afsluitingen in het verleden te weinig effect hebben gehad (zie scholbox).

Van natuur naar visakkers

Uitgebreid onderzoek, onder de codenaam IMPACT II, heeft laten zien dat de fauna van de zeebodem verandert als er regelmatig boomkorren met wekkerkettingen passeren. Korter levende, minder verstoringsgevoelige en snel voortplantende soorten (zoals wormen, kleine schelpdieren en zeesterren) raken door de boomkorvisserij met wekkerkettingen in de meerderheid, terwijl soorten als wulken, roggen, haaien, zeedahlia's, kreeften, zeemuizen, witte dunschalen, grote pietermannen en noordkrompen, die lang leven en zich pas op latere leeftijd voortplanten, verdwijnen. De zeesterren verdwijnen overigens ook na verloop van tijd, niet direct omdat ze opgevist worden, maar omdat de schelpdieren waar ze van leven weggevist zijn.

Omdat wormen ideaal voedsel vormen voor veel beviste soorten als schar, tong en schol, zeggen onderzoekers van het NIOZ dat de vissers "bezig zijn de ideale visakker te creëren" door de bodemfauna te beschadigen, waar wormen voor terug komen, waardoor de schol- en tongbestanden op hun beurt groeien. De NIOZ-onderzoekers wilden met hun initiatief uit 1995 voorkomen dat de hele Noordzee een visakker zou worden.

Reacties uit de visserijwereld

Vissers en visserijbiologen waren het oneens met de conclusies van het onderzoek en vonden dat er geen voor de visserij gesloten gebieden hoeven te komen, omdat welliswaar de hele Noordzee bevist mag worden, maar 70% van de visserijactiviteiten zich afspelen in een gebied met een oppervlakte van 20% van de Noordzee. Ook stelden zij dat de eieren en larven van zeedieren zich, als gevolg van de zeestromingen, niet zullen houden aan de grenzen van het gesloten gebied. Volgens onderzoekers van het RIVO wil het NIOZ van de Noordzee "een speeltuin voor wetenschappers" maken. Het RIVO ziet meer in een verdergaande vermindering van het aantal vissersschepen om de visserijdruk omlaag te brengen. Het verzet van de vissers werd verder bepaald doordat het juist de biologisch rijkste gebieden, en dus die met de meeste vis, voor sluiting worden voorgedragen.

De vissers spraken van "een oorlogsverklaring aan de visserij" en lieten via Ben Daalder, voorzitter van de Federatie van Nederlandse Visserijverenigingen, weten "onder geen enkele voorwaarde nog meer visserijgebieden te zullen inleveren".

Naar beleid

In 2001 verscheen de beleidsnota 'Met de natuur in zee', van het ministerie van LNV. Dit was het eindrapport van het project Ecosysteemdoelen Noordzee, waar in werd verkend welke delen van de Noordzee op te vatten zijn als belangrijk natuurgebied. De zone langs de Nederlandse kust, het Nederlandse deel van de Klaverbank en delen van de Doggersbank, de Oestergronden en het Friese Front zijn daarbij aangewezen als te beschermen gebieden.

In 2010 stellen de landen rond de Noordzee in het kader van een OSPAR-conferentie vast welke delen van de Noordzee definitief tot beschermd natuurgebied zullen worden verklaard. De volgende stap is dat per gebied een beheerplan zal worden opgesteld. Bij het opstellen van die beheerplannen zal het al of niet toestaan van boomkorvisserij met wekkerkettingen weer een forse discussie opleveren.

Bron: de Vleet, Ecomare