Garnalenvisserij

Garnalen worden langs de Noordzeekust en in de Waddenzee gevangen. De internationale waddenvloot telt ongeveer 500 schepen die zijn uitgerust voor de garnalenvisserij. Na 1995 zijn de vangsten aanzienlijk gestegen. In totaal wordt er in het waddengebied rond de 25.000 ton garnalen gevangen. Het vistuig van een garnalenkotter woelt de bodem niet om, zodat deze vorm van visserij weinig invloed heeft op het leven in de bodem. Wel is er sprake van een aanzienlijke bijvangst maar deze blijft waarschijnlijk grotendeels in leven.

De garnalenvisserij wordt het hele jaar uitgeoefend, maar de garnalen worden vooral in het voor- en najaar veel gevangen. Garnalen worden, net als platvis, gevangen met een boomkor. Men doet dat echter niet met wekkerkettingen, maar met een rollenpees: een touw met ronde blokken die over de bodem rollen en de garnalen opschrikken. Eenmaal aan boord worden de garnalen gekookt, gewassen en gekoeld opgeslagen voor het vervoer naar de visafslag. Hierna moeten de garnalen nog gepeld worden. Meestal worden de ongepelde garnalen over de weg naar landen als Polen en Marokko vervoerd omdat daar de lonen voor de pellers veel lager liggen. De gepelde garnalen komen dan weer per vrachtwagen terug naar Nederland. In 2007 wordt aan de ontwikkeling van een garnalenpelmachine gewerkt die in de toekomst het pellen in verre landen overbodig zou moeten maken.

De garnalenvisserij wordt in het algemeen niet gezien als een grote bedreiging van de natuur. De zeebodem wordt nauwelijks omgewoeld, zodat de invloed op de bodemfauna gering is. De laatste jaren werkt men met uiterst selectieve vismethodes, zodat ook de jonge platvis, die men vroeger veel als bijvangst binnenkreeg, wordt gespaard. In hoeverre de garnalenvisserij een aanslag pleegt op de voedselvoorraad voor de wadfauna, is niet goed bekend.

Wisselende resultaten

Tot 1995 waren er weinig ganalen te vangen langs de kust en de in de Waddenzee. Daarna stegen de vangsten explosief zodat de aanvoerwaarde (de prijs voor een kilo ongepelde garnalen op de veiling) sterk daalde. Sinds die tijd worstelen de garnalenvissers met de vraag hoe de aanvoer te beperken zodat de garnalenvisserij lonend blijft.

Sinds 2005 is het bij wet verboden om in de weekenden te vissen, een maatregel die er voor zorgt dat de visserijdruk lager wordt, de aanvoer beheersbaarder en de prijzen beter.

Binnen de garnalenvloot was er in 2004 heftige discussie over het maximale motorvermogen dat een kotter mag hebben. Terwijl een vijftal Eurokotters is uitgerust met 360 pk motoren, die soms illegaal opgevoerd worden tot wel 500 of 600 pk, hebben de boten van de kustvissers met een vermogen van 300 pk. Officieel is nu 400 pk toegestaan, maar dit stuitte op weerstand van de kustvissers. LNV-minister Veerman wilde de pk-race terugdringen, om de visserijdruk te verminderen en de oneerlijke concurrentieverhoudingen aan te pakken. Afgeproken werd dat de kotters tot april 2009, gedurende een vijfjarige overgangsperiode, nog 400 pk mogen hebben, waarna het vermogen terug moet naar 300 pk. Een groep garnalenvissers vond dit gedoogbeleid niet juist en eiste in een kort geding dat de grens van 300 pk werkelijk zou worden gehandhaafd. De rechter gaf de vissers gelijk, wat maakt dat de AID circa 220 kotters moet gaan controleren. Nu de Krachtiger schepen worden uitgebannen, verwachten de vissers meer geld voor hun garnalen te kunnen vangen.

De afgelopen jaren zochten platvisvissers met zware kotters tot wel 800 pk in de wintermaanden hun heil in de garnalenvisserij, omdat de quota voor tong en schol flink gedaald zijn. Mede hierdoor daalde de garnalenprijs begin 2006 weer tot het verliesgevende niveau van 2 euro per kilo.

In oktober 2008 lag de prijs op de veiling ook op 2,00 euro per kilo, maar was de kostprijs als gevolg van de hoge brandstofprijzen gestegen tot ongeveer 3,25 euro per kilo garnalen. Veel schepen uit de garnalenvloot bleven in de haven liggen omdat de rederijen niet verliesgevend wilden vissen.

Weblinks:

Overzicht E-nummers die bij garnalen gevoegd worden:
http://www.heiploeg.nl/index.cfm?pid=77&sid=69

De grootste garnalenverwerking van Europa in Zoutkamp:
http://www.heiploeg.nl/