Het deltagebied (algemeen)

Het deltagebied vormde vanaf de oorsprong een ecologisch uniek gebied. Het is het snijpunt van drie grootschalige ecologische verbindingsassen: de Oost-Atlantische trekroute voor watervogels, het mondingsgebied van de Rijn, Maas en Schelde en de instroom van Atlantisch Oceaanwater via het Kanaal. Deze ligging geeft het gebied voor veel soorten planten en dieren een bijzondere functie. In zijn oorspronkelijke staat bestond het deltagebied uit enkele vertakte estuaria met uitgestrekte schorren, platen, slikken en watervlakten.

Het noordelijk estuarium was zelfs meervoudig vertakt, wat verder nergens in Europa voorkomt. De uitgestrekte intergetijdezone werd onderhouden door de dynamiek van het getij en de invloed van de rivieren. Karakteristiek waren de zeer geleidelijke overgangen tussen zoet en zout, diep en ondiep, hoog en laag, zandig en slikkig.

Het deltagebied is al vele eeuwen lang ook een woonplaats voor mensen. In een voortdurende strijd tegen het water zijn daarom vanaf ongeveer het jaar 1000 dijken aangelegd en is buitendijks gebied ingepolderd. De natuurlijke meandering van de rivieren in het landschap werd hiermee aan banden gelegd. Toch had het deltagebied tot de jaren vijftig van de vorige eeuw nog een hoge mate van natuurlijkheid. Dat veranderde met de uitvoering van de Deltawerken en de verdergaande regulering van de afstroom van rivierwater. Toen alle stuwen, dammen, sluizen en een stormvloedkering waren gebouwd, was in een groot deel van de Delta het getij verdwenen en daarmee ook aanzienlijke oppervlakten aan zoet, brak en zout intergetijdengebied. Platen en slikken in de Oosterschelde en in de geheel afgesloten zee-armen dreigen te verdwijnen. Alleen in de Voordelta ontstaat nieuw intergetijdengebied.

De bijdrage van het deltagebied aan de nationale en internationale biodiversiteit is achteruitgegaan. Delta's zijn zeldzamer dan afgesloten waterbekkens. Een meervoudig estuarium met een uitgestrekte brakke zone, zoals het vroegere noordelijke deel van het deltagebied, kwam zelfs nergens anders in Europa voor.

In de 'Ecosysteemvisie Delta' wordt een beeld geschetst van de ontwikkeling naar meer natuurwaarden in het deltagebied.

Bron: de Vleet, Ecomare