Wat zijn stamcellen?
Stamcellen zijn lichaamscellen die nog geen speciale functie hebben. Ze kunnen nog alle kanten op: bijvoorbeeld zenuwcel, levercel of witte bloedcel. Zodra een cel eenmaal zijn definitieve functie heeft gekregen in het lichaam is dit niet meer terug te draaien; een levercel wordt nooit meer een zenuwcel.
 |
Stamcellen. |
In het laboratorium kunnen stamcellen worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen tot gespecialiseerde cellen. Op die manier zou dus weefsel kunnen worden gekweekt dat gebruikt kan worden om allerlei aandoeningen te behandelen. Zo zouden stamcellen die in een laboratorium opgekweekt worden tot hartspiercellen gebruikt kunnen worden om afgestorven hartweefsel te vervangen bij mensen die een hartaanval hebben gehad.
De ontwikkelingen op dit gebied gaan razensnel; patiënten kunnen nu al een urineblaas ingeplant krijgen die is gekweekt uit eigen lichaamscellen. Van het kweken van dergelijke relatief eenvoudige weefsels naar het laten groeien van complete organen is een grote stap. Een compleet nieuwe lever ligt nog vrij ver in de toekomst.
Waar komen stamcellen vandaan?
Stamcellen spelen een grote rol bij de ontwikkeling van een organisme. Naarmate we ouder worden zijn steeds minder stamcellen in het lichaam te vinden. Embryos en foetussen bevatten dus de meeste stamcellen. Voor het onderzoek naar stamcellen wordt daarom gebruik gemaakt van rest-embryos die zijn overgebleven van reageerbuisbevruchtingen en van geaborteerde foetussen.
Klik hier voor een schematische uitleg van de techniek.
Therapeutisch kloneren
Net als bij orgaantransplantaties worden weefsels die uit stamcellen zijn gekweekt door het lichaam van de patiënt afgestoten. Het afweersysteem van het lichaam herkent het ingeplante weefsel als iets vreemds. Daarom zou een patiënt die met weefsels uit stamcellen wordt behandeld afweeronderdrukkende medicijnen moeten gebruiken.
Een oplossing hiervoor is het gebruik van stamcellen van de patiënt zelf. Die komen in beperkte mate voor in volwassenen. Ze kunnen ook via een omweg worden gemaakt. Hiervoor wordt uit een eicel de celkern verwijderd. In deze lege eicel wordt de celkern geplaatst van een lichaamscel van de patiënt. Als deze cel gaat delen en zich ontwikkelt tot een embryo kunnen daar stamcellen uit worden gehaald. Hieruit kan weefsel worden gekweekt dat genetisch identiek is aan dat van de patiënt. Deze procedure wordt therapeutisch kloneren genoemd.
Klik hier voor een schematische uitleg van de techniek.
