Deinogalerix koenigswaldi

In de Gargano in zuidelijk Italië is tussen een grote hoeveelheid botjes uit het Mioceen een compleet skelet gevonden van de reuzenegel Deinogalerix koenigswaldi Freudenthal, 1972. Bijzonder aan deze zeven miljoen jaar oude egel is dat hij zo groot is als een terriër, dus wel vijf keer groter dan een hedendaagse egel.

Deinogalerix koenigswaldi Freudenthal, 1972

Ark van Noach zonder roofdieren

Ongeveer 7 miljoen jaar geleden bestond Zuid-Italië uit een groep eilanden. In een periode waarin de zeespiegel laag was, stonden deze eilanden in directe verbinding met de Balkan. Via de ontstane landbrug wisten verschillende diersoorten uit de Balkan de eilanden te bereiken, behalve roofdieren.

Geen stekels meer nodig

Door het ontbreken van roofdieren kon zich een bijzondere fauna ontwikkelen. Egels hadden bij voorbeeld geen evolutionair voordeel meer om klein te zijn. Zij ontwikkelden zich tot reuzenvormen. Hoe de reuzenegel Deinogalerix er precies uitzag weten we niet. Maar omdat hij een lange snuit met scherpe tanden had, wordt hij meestal voorgesteld als een klein roofdier. Egels van tegenwoordig eten vooral kleine insecten. Van Deinogalerix wordt verondersteld dat hij zich voedde met kleine zoogdieren, vogels, hagedissen en andere reptielen. De reuzenegel wordt zonder stekels afgebeeld, omdat hij die niet nodig had om zich te verdedigen.

Een bijzonder gezelschap

Niet alleen egels hebben door hun isolement en de afwezigheid van roofdieren een bijzondere ontwikkeling doorgemaakt. Andere diergroepen uit het Mioceen van de Gargano vertonen ook bijzondere veranderingen in lichaamsgrootte en uiterlijk. Zo zijn er in dezelfde kalksteenholte waar Deinogalerix werd gevonden ook grote ratten, een reuzenuil en een schedel van een hert met hoornvormige uitsteeksels op zijn snuit gevonden.

Veranderlijkheid van het leven

Een eiland zonder roofdieren is een laboratorium van de evolutie. Veranderingen voltrekken zich er in een hogere versnelling dan elders op aarde. Wanneer we een bekende diersoort als de egel ineens in een reuzenvorm zien verschijnen, beseffen we hoe veranderlijk het leven is.