Maanvis

Zo nu en dan wordt op de Noordzee een maanvis gevangen, of spoelt er een aan. Meestal gaat het om een klein, jong exemplaar van rond de 50 kilogram. Maanvissen komen in alle wereldzeeën voor, maar nergens in grote aantallen. Zij leven van vislarven, schelpdieren, kreeftachtigen en dierlijk plankton, en hebben een voorkeur voor kwallen. Maanvissen leven vrij lang en groeien constant door. Er zijn meldingen van maanvissen die 4 meter lang waren en 1500 kilo wogen.

Maanvissen zijn bekend om hun bizarre uiterlijk, dat het beste wordt omschreven met de term 'zwemmende kop'. Het schijfvormige lichaam eindigt direct na de uitstekende rug- en anaalvinnen in een bijzonder korte staart. Ze hebben een ruwe, leerachtige huid zonder schubben, waaronder als extra pantser een laag kraakbeen zit. Ze hebben vaak veel visluizen, parasieten die tot de Copepoden behoren. Met hun stijve lichaam kunnen ze geen soepele zwembewegingen maken. Ze zwemmen door hun rug- en anaalvinnen te gebruiken als roeispanen.

Omdat maanvissen planktoneters zijn, hoeven ze niet snel te kunnen zwemmen en houden ze zich op in de bovenste lagen van de waterkolom. In de koelere delen van de oceanen komen ze iets meer voor dan in de warme delen.

Er is weinig tot niets bekend over de voortplanting van maanvissen. Jonge maanvissen zien er anders uit dan volwassen exemplaren. Als ze een centimeter lang zijn hebben ze een bolvormig lichaam met stekelvormige uitsteeksels: aanpassingen die het zweefvermogen in de bovenste waterlagen bevorderen.

Maanvissen in de Noordzee

De Noordzee is planktonrijk, en het is dus niet verwonderlijk dat er nu en dan een maanvis in rond zwemt. Dat gebeurt vooral in de maanden december en januari, maar er zijn ook meldingen uit andere seizoenen. Elk jaar worden er wel een paar - per ongeluk - gevangen door de Noordzee-vissers. Ook spoelt er soms een maanvis aan. Men neemt aan dat zij zich met hun stijve lichaam niet goed kunnen redden in ondiep kustwater. In begin januari 2005 spoelde er binnen 1 week negen middelgrote maanvissen aan langs de Nederlandse stranden. Mogelijk was een periode met harde westelijke windende oorzaak. Eind december 2005 spoelden er weer drie maanvissen aan.

Grote maanvissen zijn zeldzaam in de Noordzee; meestal vangt men exemplaren van rond de 50 kilo. De grootste maanvis die in de Nederlandse wateren is waargenomen, spoelde in december 1889 aan op Ameland. Dat dier was 2,73 meter hoog en 2,23 meter lang. De op twee na grootste werd op 23 december 1992 in het Diepe Gat gevangen door de Texelse kotter TX 37. Dit dier was 1,60 meter lang en 2 meter hoog. Net iets groter was de maanvis die eind november 1998 werd gevangen in de Silver Pit, door de UK 225. Dit dier was 1,78 meter lang, 2,24 meter hoog en woog 251 kilo.

Recente strandingen en vangsten

 Verspreiding van maanvissen

Namen:
Ned: Maanvis (klompvis, molensteenvis, molenvis, zwemmende kop)
Lat: Mola mola
Eng: Sunfish
Dui: Mondfisch
Dan: Klumpfisk

Bron: de Vleet, Ecomare